نظريه يادگيري شناخت گرايي(گشتالت ، برونر ، پياژه  )Cognitive 

- يكي از نظريه هايي كه در آموزش نقش ارزنده اي را ايفا كرده است نظريه شناخت گرايي است .

شناخت گراها برخلاف رفتارگرايان به جاي تأكيد بر رفتار قابل مشاهده ، فرايندهاي عالي ذهني مانند تفكر ، تعقل ، ادراك و مسئله گشايي را مورد توجه قرار مي دهند.

- يادگيري فرايندي دروني است كه حافظه ، انگيزش و تفكر نقش مهمي  در  آن بازي مي كنند.

- در نظريه يادگيري فرايندي است كه طي آن دانش و اطلاعات به وسيله خود يادگيرنده :

كسب مي شود، پردازش مي گردد، دست كاري مي شود

و به ياد سپرده مي شود .

سپس دانش و اطلاعات كسب شده در موقعيت مناسب به وسيله خود يادگيرنده به ياد آورده مي شود .سازماندهي مي شود و با دانش جديد پذيرش مي شود.


شناخت گرايان معتقدند يادگيري بر چهار عمليات ويژه استوار است.

–        دريافت محرك ها يا اطلاعات

–        پردازش اطلاعا ت

–        نگهداري و ذخيره اطلاعات

–        انتقال اطلاعات

در تدريس شناخت گرا 

1- بر انجام فعاليت هاي ذهني مانند تجزيه و تحليل ، استنباط ، مقايسه ، مشاهده و ... تأكيد مي شود.

2-از آموخته هاي پيشين جهت درك مطالب جديد كمك گرفته مي شود.

3- يادگيري زماني حاصل مي شود كه اطلاعات به صورت سازماندهي شده و معني دار در حافظه ذخيره شوند.

4- تفاوتهاي فردي مورد توجه قرار مي گيرد و از سبك هاي مختلف يادگيري بهره گرفته مي شود.

5- مطالب درسي به صورت جامع و به صورت خلاصه بيان شده و سپس مطالب فرعي و جزئي ارائه مي شود.

6- معلم از دادن پاسخ مستقيم به سؤالات دانش آموزان پرهيز مي كند. و لذا روي پاسخ هاي غلط نيز بحث و تبادل نظر مي شود.

7- براي تعميق يادگيري برنامه ريزي مي شود.

8- به دانش آموزان كمك مي شود تا مهارتهاي فرآيندي خود را
( مهارتهاي انديشه ورزي ) نظير مشاهده كردن ، اندازه گيري ، طبقه بندي ، ارتباط برقرار كردن ، استنباط كردن ، پيش بيني كردن ، تغيير داده ها ، فرضيه سازي و ... را بسط دهند.

معلم با رويكرد شناخت گرا 

فعاليت هاي اجرايي توسط اين معلمان داراي ويژگي هاي زير است:

1- فراگير را در يك فضاي جذاب تجربه پذير غرق  مي كند.

2- از نظر فراگير، معنادار و چالش برانگيز باشد.

3- فضا را براي نگريستن متفاوت به مسئله و يافتن راه حلي نو و خاص آماده كند.

4- فرايند يادگيري را از طريق كسب تجربه ي پردازش فعال فراهم مي كند.

5- از شبيه سازي موقعيت هاي زندگي داخلي بهره گرفته مي شود.

6- موفقيت هاي يادگيري را مهم و مؤثر مي دانند.

–        معلمان در رويكرد شناخت گرايی ، بر اين باورند كه انجام صحيح موفقيت آميز فعاليت موجب رضايت خاطر و تقويت رفتار مي گردد. بنابراين بيشتر از راهبردهاي انگيزش دروني استفاده مي كنند.

–        در اين رويكرد انگيزه هاي دروني شامل موارد ذيل است:

1- ميل به يادگيري

2- همكاري با ديگران

3- كنجکاوي و ميل به تحقيق براي رفع ابهام

4- انگيزه ي توانمند شدن

سه نقش مهم در رويكرد شناخت گرايي :   

1- سازمان دهنده محيط يادگيري

2- سنجش كننده تفكر دانش آموزان

3- پايه گذار فعاليت هاي گروهي  

ارزشيابي با رويكرد شناخت گرايي 

1- علاوه بر آزمون هاي عيني از آزمون هاي انشايي و بازپاسخ نيز استفاده مي شود.

2-  از هر ابزاري براي سنجش و ارزشيابي استفاده مي شود بايد متناسب با رشد سني و شناختي دانش آموز باشد.

3- تكاليف متناسب با سطح توانايي فردي آنها تعيين مي شود (منظور جلوگيري از تخريب علايق او )

4- تكاليف به گام هاي كوتاه تقسيم مي شود تا براي توسعه شناخت از گام ساده به پيچيده استفاده شود.

5- فرايند كسب دانش مورد ارزيابي قرار مي گيرد.

6- دانش ، مهارت و عادتهاي كاري را كه دانش آموز در انجام تكاليف به كار مي برند مورد قضاوت قرار مي گيرد.